حدیث روز
امام علی (ع) می فرماید : هر کس از خود بدگویی و انتقاد کند٬ خود را اصلاح کرده و هر کس خودستایی نماید٬ پس به تحقیق خویش را تباه نموده است.

پنج شنبه, ۹ تیر , ۱۴۰۱ 1 ذو الحجة 1443 Thursday, 30 June , 2022 ساعت تعداد کل نوشته ها : 39 تعداد نوشته های امروز : 0 تعداد اعضا : 2 تعداد دیدگاهها : 1×
  • search

    Generic selectors
    Exact matches only
    Search in title
    Search in content
    Post Type Selectors
    Filter by Categories
    شرح بهجة المرضیه جلد 1
    شرح لمعه
    مطوّل
    ترکیب جلد 1
    کتاب شرح نظام : علم صرف
    7) أعراف
    اخبار
    منظومه قرآنی
    حوزه مجازی
    جزء 1
    فرهنگنامه
    سوره حمد
    2) سوره بقره
    حمد آیه 1
    قرآن
    جزء 4
    حرف أ
    حمد آیه 2
    عترت
    حمد آیه 3
    4) نساء
    حمد آیه 4
    صرف
    حمد آیه 5
    نحو
    بقره آیه 4
    تجزیه جلد 1
    جزء 8
    بلاغت
    حمد آیه 6
    حمد آیه 7
    فقه
    اصول
    کتاب المتاجر
    کلام
    جزء 13
    14) ابراهیم
    حرف س
    جزء 30
    حرف م
  • منو های جدید ما

  • ۱۶ خرداد ۱۴۰۱ - ۱۶:۰۳
    شناسه : 2296
    بازدید 20
    0

    شرح کتاب الفیه ابن مالک  باب شرح کلام   کلامنا لفظ مفید کاستقم‏ و اسم و فعل ثمّ حرف الکلم‏ الکلام و ما یتألّف منه‏  هذا باب شرح الکلام و شرح ما یتألّف منه الکلام و هو الکلم الثلاث‏ (کلامنا) أی معاشر النّحویّین‏ (لفظ) أی صوت معتمد على مقطع الفم، فیخرج به ما لیس بلفظ […]

    ارسال توسط :
    پ
    پ

    شرح کتاب الفیه ابن مالک 

    باب شرح کلام

     

    کلامنا لفظ مفید کاستقم‏ و اسم و فعل ثمّ حرف الکلم‏

    الکلام و ما یتألّف منه‏ 

    هذا باب شرح الکلام و شرح ما یتألّف منه الکلام و هو الکلم الثلاث‏

    (کلامنا) أی معاشر النّحویّین‏ (لفظ) أی صوت معتمد على مقطع الفم، فیخرج به ما لیس بلفظ من الدّوالّ الأربع لا کإشاره و الخطّ.

    و عبّر به دون القول لإطلاقه‏ على الرّأی لا و إعتقاد و عکس فی الکافیه لأنّ‏ القول جنس قریب لعدم إطلاقه على المهمل بخلاف اللّفظ (مفید) أی مفهم معنى یحسن السّکوت علیه – کما قال فی شرح الکافیه- و المراد سکوت المتکلم و قیل سکوت السّامع و قیل کلیهما. و خرج به ما لا یفید کإن قام مثلا و استثنى منه فى شرح التّسهیل نقلا عن سیبویه و غیره بمفید ما لا یجهله أحد نحو «النّار حارّه» فلیس بکلام.

    و لم یصرّح باشتراط کونه‏ مرکّبا- کما فعل الجزولی کغیره – للاستغناء عنه إذا لیس لنا لفظ مفید و هو غیر مرکّب.

    و أشار إلى اشتراط کونه موضوعا- أی مقصودا- لیخرج ما ینطق به النّائم و السّاهی و نحوهما بقوله: (کاستقم) إذ من عادته إعطاء الحکم بالمثال و قیّد فی التّسهیل المقصود بکونه لذاته، لیخرج المقصود لغیره کجمله الصّله و الجزاء.

     لشموله له فی دائره الأجسام، من حجر و شجر و حیوان.

    ففیما نحن فیه شمول القول للکلام أضیق من شمول اللفظ له، لأنّ القول یشمله فی دائره المستعملات، لأنّ القول خاصّ بالمستعمل، و أمّا اللفظ فمن حیث إنّه شامل للمهمل و المستعمل فشموله للکلام فی دائره أوسع، و التعریف بالجنس القریب أحسن من التعریف بالبعید.

    و أمّا الجزاء: فلأنّ الغرض الأصلی للمتکلّم فی قوله إن جئتنی إکرمتک، اشتراط اکرام المخاطب بالمجی‏ء فالمقصود الأصلی هو الشرط، و أمّا الجزاء فتابع.

    (و اسم و فعل ثمّ حرف) هی .. (الکلم) الّتى .. یتألّف منها الکلام لا غیرها، کما دلّ علیه الإستقراء،[۱۳] و ذکره الإمام علىّ بن أبی طالب علیه الصّلاه و السّلام المبتکر لهذا الفنّ.[۱۴]

    و عطف النّاظم الحرف بثمّ إشعارا بتراخی رتبته عمّا قبله لکونه فضله دونهما، ثمّ الکلم على الصّحیح إسم جنس جمعی.[۱۵]

    [۱] ( ۱) و أما فی اللغه فالکلام بمعنى التکلّم، سواء کان مفیدا أم لا.

    [۲] ( ۲) أى: مقطع الحرف من الفم، فإنّ لکلّ حرف فی الفم مقطعا و مخرجا کمخرج القاف مثلا.

    [۳] ( ۳) جمع دالّ، و هو: ما یدلّ على الشی‏ء، فلفظ زید دالّ على وجوده الخارجی، کما أنّ زیدا المکتوب أیضا کذلک، و الإشاره إلى شی‏ء دالّ على ذلک الشی‏ء ۱٫

    [۴] ( ۴) أی: القول: فیقال: هذا قول الشیخ مثلا، و یراد به رأیه، و هذا قول الشیعه، و المراد: اعتقادهم.

    [۵] ( ۵) فقال کلامنا قول، و یمتاز القول عن اللفظ بأنّ القول جنس قریب للکلام، بخلاف اللفظ فإنّه بعید عنه، و الجنس القریب للشی‏ء ما کان شموله للشی‏ء أضیق من شمول الجنس البعید له کما فی شمول الحیوان و الجسم للإنسان، فالحیوان یشمل الإنسان فى دائره الحیوانات، و هی أضیق من شمول الجسم للإنسان،– لشموله له فی دائره الأجسام، من حجر و شجر و حیوان.

    ففیما نحن فیه شمول القول للکلام أضیق من شمول اللفظ له، لأنّ القول یشمله فی دائره المستعملات، لأنّ القول خاصّ بالمستعمل، و أمّا اللفظ فمن حیث إنّه شامل للمهمل و المستعمل فشموله للکلام فی دائره أوسع، و التعریف بالجنس القریب أحسن من التعریف بالبعید.

    [۶] ( ۱) بخلاف غیر المفید، فمن قال زید ثم سکت، یقبّحه العقلاء على سکوته.

    [۷] ( ۲) فانّ جمله الشرط لا فائده فیها، إذا لم یلحقه الجزاء.

    [۸] ( ۳) ما مفعول لأستثنى، أی قال: خرج بقولنا مفید ما لا یجهله أحد، لأنّ الإفاده عباره عن إعلام الجاهل.

    [۹] ( ۴) أی: الکلام مرکّبا، لأنّ اشتراط المفید یغنی عن اشتراط المرکّب، إذ الترکیب لازم للمفید.

    [۱۰] ( ۵) غیر المصنف.

    [۱۱] ( ۶) لأنّ الأمر بالاستقامه یحتاج إلى التفکّر و الالتفات، و النائم و الساهی إذا تکلّما فلا یتکلّمان إلّا بألفاظ بسیطه عادّیه، کأخرج و أدخل و نحوهما أو إشاره إلى الأیه( فاستقم).

    [۱۲] ( ۷) أمّا الصله فلأنّ ذکرها لتعریف من یراد الإخبار عنه لا للإخبار عنه بها فقولنا جاء الذی أکرمک لا یرید المتکلّم الإخبار بالإکرام، لأنه أمر معلوم للسامع بل مراده الإخبار بالمجی‏ء، و إنّما أتى بجمله الصله لتعریف صاحب المجی‏ء و فاعله، فلیست مقصوده بالإخبار.

    و أمّا الجزاء: فلأنّ الغرض الأصلی للمتکلّم فی قوله إن جئتنی إکرمتک، اشتراط اکرام المخاطب بالمجی‏ء فالمقصود الأصلی هو الشرط، و أمّا الجزاء فتابع.

    [۱۳] ( ۱) أی: التتبّع و التحقیق فی لغه العرب.

    [۱۴] ( ۲) فن النحو و الأدب.

    [۱۵] ( ۳) اسم الجنس ما یطلق على القلیل و الکثیر کالإنسان و الحیوان و البقر و الغنم، یقال: هذه النجعه حیوان، و هذا القطیع من الغنم حیوان و الجمع ما أطلق على الثلاثه فصاعده کالرجال، و اسم الجنس الجمعی، جمع لاسم الجنس فهو فی الحقیقه جمع إلّا ان آحاده أجناس، فالکلم جمع للکلمه، و لکن المراده هنا کلّ من الاسم و الفعل و الحرف، و کلّ واحد منها جنس و کلّی بخلاف الجمع المتعارف فإنّ أحاده أشخاص فإنّ مفردات الرجال مثلا کلّ رجل فی الخارج لا کلّی الرجل و الکلم الطّیب فی القرآن جمع و لیس باسم جنس جمعی لأنّ مفردتها الکلمات الشخصیّه.

     

    البهجه المرضیه على الفیه ابن مالک، ص: ۱۱

    نوشته های مشابه

    ثبت دیدگاه

    • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
    • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
    • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.